Có hay không một thành phố lý tưởng?

13:44 11/05/2016

Lịch sử đã từng ghi nhận những thất bại trong việc tạo ra các thành phố lý tưởng theo mong muốn của con người.

 

Palmanova (Ý) với hình dạng ngôi sao 9 cánh tỏa ra từ trung tâm đã từng được xây dựng trở thành một thành phố lý tưởng. (Ảnh: Images Universal Group/DeAgostini/Alamy Stock Photo)

Chandigarh, thành phố xanh và thịnh vượng nhất Ấn Độ được hình thành trong thời điểm đất nước này gặp nhiều vấn đề bất ổn nhất. Năm 1947, Ấn Độ giành độc lập từ Anh. Trong quá trình giành độc lập, Ấn Độ bị chia thành hai phần với khoảng 14 triệu người theo đạo Hindu, Sikh và Hồi giáo đã phải dời đi, căng thẳng sắc tộc và các mâu thuẫn đã dẫn đến khoảng một triệu người bị giết hại tàn bạo.

Tại khu vực Punjab, Lahore nay là một phần của Pakistan, thành phố Chandigarh được xây dựng năm 1949. Chandigarh không chỉ được mong đợi sẽ trở thành thủ đô của khu vực Ấn Độ Punjab mà còn được hy vọng tạo nên mô hình một thành phố hiện đại vì hòa bình, dân chủ, trật tự. Vào thời điểm đó, Hoa Kỳ là quốc gia dân chủ công khai hiện đại nhất trên thế giới, các nhà chính trị và quan chức Ấn Độ muốn học tập theo phong cách của Hoa Kỳ. Nhà kế hoạch Hoa Kỳ, Albert Mayer đã tư vấn cho Jawaharlal Nehru, Thủ tướng đầu tiên của Ấn Độ, để đưa ra kế hoạch xây dựng thành phố mới ở chân dãy Himalaya.


Trụ sở tòa án tối cao Chandigarh. (Ảnh: Dinodia Photos/Alamy Stock Photo)

Tuy nhiên năm 1950, trợ lý tài năng của Mayer, Matthew Nowicki bị chết trong một tai nạn máy bay, cùng lúc đó giá trị đồng đô la Mỹ tăng nhanh chóng. Thủ tướng Nehru và các cố vấn của ông phải tìm kiếm các chuyên gia cố vấn mới. Một phái đoàn Ấn Độ đã gặp Le Corbusier, kiến trúc sư nổi tiếng Thụy Sĩ-Pháp. Corbusier đã mơ ước tạo ra một thành phố lý tưởng, mặc dù ban đầu ông không chắc sẽ đưa quy hoạch thành phố Chandigarh vào thiết kế của mình. Năm 1965, Corbusier mất.

50 năm sau ngày mất của kiến trúc sư tài năng Corbusier (năm 2015), thư viện Cité de l’Architecture et du Patromoine ở Paris đã công bố những hình ảnh đẹp về cuộc sống ở Chandigarh và đặt ra một câu hỏi: Các kiến trúc sư đã thực sự thành công trong việc định hình một thành phố lý tưởng để sinh sống?

Câu hỏi này đến nay đã trở nên đặc biệt quan trọng khi dân số gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu và sự đô thị hóa, dân cư di chuyển từ nông thôn ra thành thị ngày càng đông. Chúng ta nên có những thay đổi, cải tạo cần thiết nào cho kiến trúc đô thị hay xây dựng những thành phố hoàn toàn mới?

Tuy nhiên, lịch sử đã chứng minh sự thất bại trong việc xây dựng các thành phố lý tưởng. Trong khi chúng ta không biết chính xác ở đâu, như thế nào, khi nào và tại sao những thành phố lý tưởng được xây dựng trên thế giới, thì lịch sử đã ghi nhận không ít trường hợp các trung tâm lớn với nhiều di tích văn hóa, tôn giáo, quân sự phải dừng xây dựng hay hoàn toàn biến thành tro bụi.


Thành phố Amarna. (Ảnh: Heritage Image Partnership Ltd/Alamy Stock Photo)

Một ví dụ điển hình, Pharaoh Akhenaten ra sắc lệnh xây dựng thành phố thủ đô mới vào năm 1346 trước Công nguyên. Amarna không chỉ là một thành phố hoàn toàn mới mà nó còn khẳng định sự lật đổ nền văn hóa tôn giáo cổ xưa của Ai Cập. Tốc độ xây dựng thành phố này thực sự ấn tượng, chỉ trong 5 năm Amarna đã được hoàn thành. Tuy nhiên, khi Akhenaten qua đời cùng với sự sụp đổ của Aten, Amarna bị bỏ hoang.

Kế hoạch xây dựng những thành phố lý tưởng thường bị trì hoãn, trong đó có thiết kế của Sir Christopher Wren về thành phố mang phong cách thời kỳ Phục hưng ở London sau cơn đại hỏa hoạn năm 1666.

Trong tất cả những thành phố lý tưởng nhất thế giới đa phần chỉ tồn tại trên giấy thì Chandigarh với kiến trúc nổi bật, cung cấp một mạng lưới các khu dân cư khép kín, có lẽ là thành phố lý tưởng thành công nhất cho tới nay.

Thu Giang (Theo BBC)


TẬP ĐOÀN ĐẤT VIỆT - VIETLAND GROUP
All rights reserved
Tầng 3, Tòa nhà 88 Tô Vĩnh Diện, phường Khương Trung, quận Thanh Xuân, tp. Hà Nội
Tel/Fax: 04 35680418 - Email: davico@davico.com.vn